Zapalenie jelit: objawy i leczenie zapalenia okrężnicy

Jelito jest jednym z najważniejszych organów i zapewnia funkcjonowanie układu pokarmowego i odpornościowego człowieka. W jelicie wchłaniana jest woda i witaminy, które są wchłaniane przez błony śluzowe, po czym przedostają się do krążenia ogólnoustrojowego i są transportowane do tkanek i narządów. W jelicie dochodzi również do wzrostu własnej mikroflory - zestawu mikroorganizmów, zapewniając procesy trawienne i uczestnicząc w powstawaniu immunopatologicznych reakcje. Jeśli praca jelit jest zaburzona, dochodzi do nagromadzenia toksycznych produktów gnicia, co prowadzi do ogólnoustrojowego zatrucia i problemów w pracy wszystkich narządów wewnętrznych.

Najczęstszą chorobą jelit (częstość występowania ponad 40%) jest zapalenie okrężnicy. Jest to stan zapalny błony śluzowej jelita grubego - zamykającej części przewodu pokarmowego, w której wchłaniana jest woda i następuje ostateczne trawienie kleiku pokarmowego. W przypadku zapalenia okrężnicy zaburzona jest konstrukcja kału, dlatego głównym objawem zapalenia okrężnicy jest zdenerwowany stolec oraz zmiana wyglądu i konsystencji kału. U kobiet choroba występuje kilkakrotnie częściej niż u mężczyzn. Lekarze przypisują to niestabilności tła hormonalnego, które zmienia się w czasie ciąży, cykl menstruacyjny, a także labilność emocjonalna, która dotyka około 37% kobiet w wieku od 20 do 50 lat.

Dlaczego jelita mają stan zapalny?

Główną przyczyną uszkodzenia błony nabłonkowej jelita są niedokładności w żywieniu. Ostre lub przewlekłe zapalenie jelita grubego może rozwinąć się na tle obfitego spożywania pokarmów bogatych w tłuszcz (kiełbasy, bekon, konserwy rybne), soli, przypraw i ziół. Różne dodatki chemiczne, np. wzmacniacze smaku, konserwanty, stabilizatory, negatywnie wpływają na funkcjonowanie jelit, dlatego nie zaleca się codziennego spożywania zawierających je pokarmów.

Soda, alkohol, przyprawy przemysłowe, które zawierają dużą ilość dodatków do żywności i barwników, mogą wywołać stan zapalny. Nawet jeśli dana osoba rzadko włącza wymienione produkty do diety, ale nie spożywa wystarczającej ilości produktów, które są źródłem grubych włókien roślinnych, ryzyko zapalenia okrężnicy będzie bardzo wysokie. Dotyczy to zwłaszcza pacjentów z obniżoną odpornością organizmu: kobiet w ciąży i karmiących piersią, osób starszych i starszych, pacjentów uzależnionych od alkoholu i tytoniu.

Inne powody i czynniki prowokujące to:

• choroby zakaźne odbytnicy;
• infekcje narządów płciowych (przy złej higienie intymnej może wystąpić wstępująca infekcja okrężnicy);
• nieprzestrzeganie terminu przyjęcia i zalecanego schematu dawkowania niektórych leków (lekowe zapalenie okrężnicy);
• naruszenie mikroflory jelitowej, wywołane niewystarczającym spożyciem warzyw, owoców i fermentowanych produktów mlecznych lub przyjmowaniem leków przeciwbakteryjnych;
• infekcje jelitowe;
• inwazja robaków;
• choroby ogólnoustrojowe układu krwiotwórczego, które zwiększają ryzyko niedokrwiennego uszkodzenia jelit.

Oddzielnie lekarze izolują zapalenie okrężnicy popromienne, które jest chorobą wtórną w nowotworach złośliwych przewodu pokarmowego. Zapalenie błony śluzowej występuje po radioterapii i radioterapii.

Notatka! U mężczyzn jelitowe zapalenie jelita grubego rozwija się głównie po 40 latach. U kobiet granice wieku są znacznie niższe: u około 30-40% pacjentów z tą chorobą pierwotny proces zapalny rozpoznano w wieku 20-30 lat.

Obraz kliniczny: objawy i cechy kursu

Wszystkie rodzaje jelitowego zapalenia jelita grubego mają wspólne objawy. Podstawowy zespół objawów objawia się bólem w podbrzuszu, częstymi stolcami, bolesnym przymusem opróżniania jelit, któremu towarzyszy uczucie ucisku i wzdęcia. Po wypróżnieniu ulga nie zawsze przychodzi, a ból może utrzymywać się przez kilka godzin. Upośledzone wchłanianie wody prowadzi do zaburzeń stolca. Najczęściej są to zaparcia, które mogą utrzymywać się do 4-5 dni, ale u niektórych pacjentów stan zapalny objawia się biegunką (częstość wypróżnień może wynosić nawet 15 razy dziennie).

Wielu pacjentów doświadcza nudności, wymiotów i mogą wystąpić reakcje podgorączkowe. Po jedzeniu mogą wystąpić wzdęcia i wzdęcia. Zwiększone tworzenie się pęcherzyków gazu prowadzi do dudnienia, napięcia mięśni brzucha, skurczów jelit i zespołu wzdęć. Gazy jelitowe mają zgniły zapach i opuszczają jelita z charakterystycznym „wybuchowym” dźwiękiem. Inne objawy zapalenia jelita grubego zależą od postaci choroby i są wymienione w poniższej tabeli.

Oznaki stanu zapalnego w jelitach, w zależności od postaci patologii

Rodzaj zapalenia jelita grubego	Przebieg kliniczny, oznaki i objawy
Ostra forma	W ostrej fazie zapalenie okrężnicy często łączy się z zapaleniem żołądka i jelita cienkiego - zapaleniem żołądka i jelit. Stan pacjenta pogarsza się, pojawia się gorączka podgorączkowa, pojawia się obfita biegunka - prawie nieustanne uwalnianie wody z jelit (wodnisty kał). Liczba pędów do wypróżnienia może wynosić nawet 20-25 razy dziennie, więc pacjent ma poważne objawy odwodnienia: zmniejszone dobowe wydalanie moczu, suchość ust, bladość skóry. Kał w ostrym zapaleniu jelita grubego może zawierać duże ilości śluzu i zanieczyszczeń krwi
Postać przewlekła	Charakteryzuje się ustępowaniem głównych objawów. Pacjentowi może przeszkadzać tępy ból brzucha, uczucie nasilenia wzdęcia po jedzeniu, kolka jelitowa. W przypadku zapalenia prawej strony okrężnicy częstsze są przerzedzenie stolca i biegunka. W przypadku zajęcia esicy mogą wystąpić zaparcia, a także fałszywe stolce, czyli wydzielina śluzu z grudkami strawionego pokarmu i smugami krwi.
Postać wrzodziejąca	Głównym objawem klinicznym jest pojawienie się krwi na powierzchni kału lub zmieszanej z ekskrementami
Postać niedokrwienna	Charakteryzuje się utratą masy ciała, suchością skóry, utratą siły, anemią i zaburzeniami widzenia. Specyficzne objawy zaburzeń krążenia naczyń krwionośnych okrężnicy i związanego z nimi zapalenia są chęć wypróżnienia się zaraz po posiłku i chęć opróżnienia jelit rano, przed przebudzeniem („stołek budzik ")

Zakaźne zapalenie jelita grubego (na przykład z salmonellozą lub czerwonką) jest ostre i charakteryzuje się wysoką temperaturą ciała, wymiotami, biegunką i silnym skurczowym bólem w dole części brzucha.

Ważny! Aby zdiagnozować proces zapalny, konieczne jest badanie kału (w tym hodowla i analiza pod kątem robaczycy), badanie dotykowe brzucha, badanie cyfrowe odbytnicy. Spośród instrumentalnych metod diagnostycznych najpopularniejsze są anoskopia i kolonoskopia jelita. W przypadku podejrzenia niedokrwienia jelit lekarz może przepisać angiografię naczyń jelita grubego - metodę Badanie rentgenowskie naczyń krwionośnych za pomocą roztworów kontrastowych, co pozwala je określić drożność.

Wideo - Objawy i leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego

Jak traktować?

Każda forma zapalenia jelita grubego wymaga kompleksowego leczenia mającego na celu wyeliminowanie przyczyny, zatrzymanie procesu zapalnego i stymulację regeneracji uszkodzonych tkanek. Może obejmować fizjoterapię, leki, masaże, terapię ruchową i terapię żywieniową.

Dieta

Dieta, która ogranicza spożycie grubego błonnika i substancji drażniących jelita, jest przepisywana na każdą formę zapalenia okrężnicy. W ostrej fazie lekarz może zalecić całkowity post przez 1-3 dni. W tym okresie pacjent może pić słabą czarną lub zieloną herbatę (nie można używać herbaty hibiskusowej i rooibos), kompot ze świeżych lub suszonych owoców bez dodatku cukru, rumianku, mięty lub herbaty z kwiatu lipy. Zabronione jest używanie napojów owocowych, kawy, kakao, napojów mlecznych, świeżych soków. W przypadku braku przeciwwskazań można pić wodę mineralną wodorowęglanu sodu („Narzan”, „Borjomi”). Przed użyciem należy go podgrzać do temperatury 40 °. Dzienne spożycie wody mineralnej na zapalenie jelita grubego wynosi około 300-400 ml.

Drugiego lub trzeciego dnia menu może zawierać następujące produkty:

• grzanki z mąki żytniej lub pszennej (bez dodatku otrębów);
• zupy puree;
• tłuczone warzywa lub owoce (można jeść pieczone owoce);
• buliony warzywne;
• puree mięsne, suflet lub zapiekanki;
• płynna owsianka;
• bulion ryżowy;
• galaretka.

Po złagodzeniu ostrego stanu zapalnego pacjent zostaje przeniesiony na stół zabiegowy nr 4.

Leki

Podstawą leczenia zakaźnego zapalenia okrężnicy wywołanego infekcjami jelitowymi są leki o działaniu przeciwdrobnoustrojowym, przeciwpasożytniczym i przeciwbakteryjnym. W przypadku infekcji bakteryjnych są to antybiotyki o szerokim spektrum działania, które dobiera się po bakteryjnej inokulacji kału, określeniu czynnika wywołującego zakażenie i jego wrażliwości na antybiotyki. Lekami z wyboru w większości przypadków są leki penicylinowe, które przyjmuje się doustnie w postaci zawiesiny lub tabletek. Obejmują one:

• „Amoksycylina”;
• Augmentyna;
• „Panklaw”;
• ospamoks;
• Flemoksyna.

W przypadku infekcji o łagodnym i umiarkowanym nasileniu wskazane jest stosowanie środków na bazie nifuroksazydu, środka przeciwdrobnoustrojowego o szerokim spektrum działania. "Nifuroxazide" jest skuteczny w zakaźnym zapaleniu okrężnicy wywołanym przez salmonellę, gronkowce, paciorkowce i innych przedstawicieli patogennej flory. Można go stosować już w dzieciństwie, począwszy od drugiego miesiąca życia. Analogi „Nifuroxazide” - „Enterofuril”, „Stopdiar”, „Ersefuril”.

Jeśli zapalenie jelita zostało wywołane przez inwazję robaków, przepisywane są leki przeciwrobacze (Lewamizol, Pirantel, Dekaris). Wiele leków przeciwpasożytniczych należy przyjmować jednorazowo, ale 21 dni po przyjęciu dawki terapeutycznej należy powtórzyć przebieg leczenia, aby uniknąć ponownej inwazji.

W niedokrwiennym zapaleniu jelita grubego wskazane jest leczenie lekami przeciwpłytkowymi, adenozynergicznymi i korektorami mikrokrążenia. Leki te obejmują „Pentoxifylline” i jej analogi: „Radomin”, „Trental”, „Vazonit”, „Flexital”. Musisz zażywać "Pentoxifylline" 2 tabletki 2-3 razy dziennie przez 1-3 miesiące. Maksymalna dzienna dawka to 1200 mg.

Schemat leczenia objawowego i wspomagającego zapalenia jelita grubego przedstawiono w poniższej tabeli.

Leki stosowane w terapii objawowej i podtrzymującej

Grupa leków i cel stosowania	Jakich leków powinienem używać?	Obraz
Środki przeciwskurczowe łagodzące skurcze żołądka i jelit oraz łagodzące ból	„chlorowodorek papaweryny 1%” (doodbytniczo); "Spazmalgon"; „Pentalgin”; "Ple-Spa"; Drotaverin; "Zaufanie"; Unispaz	Zaufanie
Stymulatory regeneracji do gojenia śluzówki	„Meturakol”; „Metylouracyl”	Metylouracyl
Leki przeciwbiegunkowe na biegunkę	loperamid; „Imodium”; „Diara”	Imodium
Środki przeczyszczające i osmotyczne stymulujące perystaltykę jelit (na zaparcia)	Portalak; mikrolaks; "Siarczan magnezu"; „Guttalaks”	Guttalaks
Kompleksy witaminowe	„Pikovit”; "Alfabet"; Complivit; Selmevit	Complivit

Według wskazań kurację uzupełniają enterosorbenty (Smecta, Polyphepan) oraz prebiotyki (Bifidumbacterin, Normobact).

Ważny! W przypadku nawracających postaci zapalenia jelita grubego z zaostrzeniami, częściej 2-3 razy w roku, wskazana jest terapia immunostymulująca z użyciem antyoksydantów, np. polioksydonium.

Masaż

Masaż działa ogólnie wzmacniająco i zwiększa ogólną odporność organizmu, zmniejszając ryzyko zaostrzeń. Masaż pomaga również zlikwidować przekrwienie w okolicy miednicy i poprawić krążenie krwi w naczyniach jelitowych. Możesz samodzielnie wykonywać ruchy masażu, ale lepiej powierzyć to specjalistom, ponieważ niewłaściwa technika może prowadzić do pogorszenia istniejącej dynamiki.

Najprostszą opcją masażu jest masaż szorstką rękawicą, który należy wykonywać pod prysznicem. Brzuch i dolną część pleców należy masować masując i okrężnymi ruchami przez 3-5 minut z rzędu. Zabieg będzie bardziej skuteczny w połączeniu z prysznicem kontrastowym.

Terapia ruchowa

Fizjoterapia jest niezbędna do normalizacji krążenia krwi, poprawy perystaltyki jelit i zapobiegania zaparciom, zwiększenia elastyczności jelitowego aparatu mięśniowo-więzadłowego. Poniżej znajduje się kilka ćwiczeń, które możesz wykonywać codziennie, aby zmniejszyć ryzyko zapalenia jelit i poprawić funkcjonowanie jelit.

Rozkołysz nogi

Wykonuj wymachy nogami (nie zginaj w kolanach) do przodu, ukośnie i na bok. Powtórz 10-15 razy w każdym kierunku.

Rower

Połóż się na dowolnej twardej powierzchni, podnieś nogi i ugnij kolana pod kątem prostym. Wykonuj okrężne ruchy nogami, symulując pedałowanie przez 1-3 minuty.

Skłony do przodu

Nogi rozstawione na szerokość barków, ramiona uniesione na boki równolegle do podłogi. Przechyl ciało do przodu, a następnie pochyl się do tyłu z zakresem ruchu około 180 °. Powtórz 10 razy.

Obroty

Wykonuj skręty tułowia w prawą i lewą stronę, trzymając ręce w pasie. Powtórz 15 razy w każdym kierunku.

Codzienne spacery mogą poprawić skuteczność leczenia – pomagają również wyeliminować zastoje krwi i limfy w naczyniach i wzbogacają organizm w tlen niezbędny do zapobiegania niedokrwieniu jelit i innych życiowych organy. Należy spacerować codziennie przynajmniej 1-2 godziny dziennie, wybierając na spacery tzw. „strefy zielone”: parki, skwery, lasy, brzegi rzeki czy jeziora.