Gnatostomoza u ludzi: objawy, leczenie, diagnoza

Ponad sto rodzajów robaków pasożytniczych może pasożytować w ludzkim ciele. Jednymi z najniebezpieczniejszych są nicienie z rodzaju Gnathostoma - czynniki sprawcze gnatostomozy.

Choroba jest niezwykle rzadka - znanych jest nieco ponad tysiąc przypadków infekcji tymi pasożytami, ale we wszystkich patologia zakończyła się ciężkimi, niezgodnymi z życiem powikłaniami.

Co to za choroba?

Pasożyty wywołujące helminthiasis występują w prawie wszystkich zakątkach globu, ale częściej chorują na nie ludzie w obszarach tropikalnych - Indiach, Tajlandii, Azji. Gnatostomiaza to zoogenna choroba zakaźna, która atakuje psy i koty. Ludzie rzadko spotykają się z patologią.

Droga przenoszenia zakażenia jest fekalno-oralna, istnieje również ryzyko zakażenia przez błony śluzowe i skórę.

Po wejściu do organizmu człowieka czynnik sprawczy gnatostomozy intensywnie się namnaża i wpływa na różne tkanki i układy. Dlatego klinika procesu patologicznego może się różnić.

Cykl życiowy gnatostomy

Gnatostomiaza to choroba pasożytnicza, która występuje rzadko u ludzi. Czynnikami sprawczymi patologii są larwy okrągłych robaków lub nicieni Gnathostoma.

Żywicielami końcowymi pasożyta są zwierzęta, głównie z rodziny kotowatych - tygrysy, kuguary, rysie, rzadziej - u psów określa się proces patologiczny. Robaki u tych zwierząt aktywnie rosną i rozmnażają się w powstałych nowotworach na ścianach żołądka.

Jaja pasożytów są wydalane z kałem żywiciela końcowego. Jeśli dostaną się do słodkiej wody, rozpoczyna się nowy cykl życiowy Gnathostoma. W środowisku płynnym z jaja wyłania się larwa, która ma wniknąć do ciała skorupiaków cyklopów, będących żywicielami pośrednimi robaków. Zainfekowany plankton jest spożywany przez zwierzęta lub ludzi, powodując chorobę.

Ryby i gady mogą być dodatkowymi żywicielami komarków. W nich larwy nie pasożytują, ale pozostają w postaci cyst, dopóki nie dostaną się do ciała zwierzęcia lub człowieka.

Jak rozprzestrzenia się infekcja?

Główne źródła infekcji:

• wykorzystanie ryb, żab i raków nie przetworzonych termicznie;
• kąpiel w ognisku infekcji;
• woda pitna z otwartych źródeł naturalnych.

Atakowany jest żołądek, jelita, wątroba, płuca, oczy i wiele innych. W zależności od umiejscowienia pasożyta objawy powstałej gnatostomozy są różne. Zasadniczo wyróżnia się kilka postaci choroby - skórną, trzewną, neurologiczną i oczną.

Objawy

W ludzkim ciele larwy zaczynają losowo migrować przez jego układy, powodując ich porażkę. Pierwsze oznaki infekcji stają się zauważalne w ciągu kilku dni po dostaniu się gnatostomu do żołądka. Ale eksperci twierdzą, że okres inkubacji trwał co najmniej 3 tygodnie.

Podczas migracji larwy przechodzą przez ściany przewodu pokarmowego, wątroby i narządów jamy brzusznej, powodując objawy takie jak nudności, wymioty, biegunka, gorączka i silne osłabienie. Czasami te znaki pojawiają się nieznacznie, rzadziej w ogóle się nie pojawiają.

Jak wspomniano powyżej, istnieją cztery opcje rozwoju choroby. Rozważmy objawy każdego z nich w tabeli.

Forma gnatostomozy	Obraz kliniczny
SKÓRZANY	Klęska tkanki podskórnej, której towarzyszy swędzenie, pełzające wysypki i zmiany guzkowe pod skórą właściwą. Przejawy patologii zlokalizowane są na twarzy, klatce piersiowej, brzuchu i kończynach.
OKO	Uszkodzenie narządów wzroku charakteryzuje się zapaleniem błony naczyniowej oka, zapaleniem tęczówki i ciała rzęskowego oraz odwarstwieniem siatkówki aż do ślepoty.
TRZEWIOWY	Patologia przebiega z poważnymi zmianami zapalnymi w narządach wewnętrznych, z towarzyszącą gorączką, kaszlem, eozynofilią i bólem w dotkniętych tkankach.
NEUROLOGICZNY	Pasożyt migruje do ośrodkowego układu nerwowego, powodując zapalenie mózgu i rdzenia oraz eozynofilowe zapalenie opon mózgowych. Występują bóle, parestezje, paraliż ciała i kończyn. Jeśli mózg jest uszkodzony, robaki mogą spowodować udar i śmierć.

Diagnostyka

Ze względu na fakt, że choroba jest niezwykle rzadka, nie ma konkretnych środków do wykrywania gnatostomozy. W przypadku podejrzenia w pierwszej kolejności zbierana jest historia epidemiologiczna. Lekarz dowie się od pacjenta o jego pobycie w strefie endemicznej, możliwym ryzyku zakażenia gnatostomią.

Obecność obrzęku migrującego i wysypki skórnej na tle ciężkiej eozynofilii rodzi podejrzenie gnatostomozy. Główne laboratoryjne i instrumentalne metody diagnostyczne obejmują:

• ogólna analiza krwi;

• badanie płynu mózgowo-rdzeniowego (płynu mózgowo-rdzeniowego) w przypadku podejrzenia uszkodzenia OUN;
• testy skórne.

Leczenie

W zależności od tego, jakie objawy powoduje gnatostomoza w wyniku uszkodzenia niektórych układów i narządów, zaleca się leczenie farmakologiczne lub chirurgiczne.

Leki przeciwrobacze obejmują Albendazol, lek o szerokim spektrum działania. Farmakoterapia jest przepisywana indywidualnie, najczęściej przez 3 tygodnie w dawce do 800 mg na dobę.

Ponadto dla różnych postaci choroby specjalista dobiera następujące metody leczenia:

• gnatostomia neurologiczna i trzewna – leczenie objawowe lekami glikokortykosteroidowymi;
• uszkodzenie oczu – fotokoagulacja laserowa i/lub zabieg chirurgiczny;
• gnatostomoza skórna - chirurgiczna resekcja pasożytów.

Możliwe komplikacje

Główną najniebezpieczniejszą konsekwencją nieleczonej gnatostomozy jest eozynofilowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i zapalenie rdzeniowo-rdzeniowe związane z uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego. Obie patologie są śmiertelne.

Każdy powinien zdawać sobie sprawę z takiej choroby jak gnatostomoza. Pomimo tego, że ta robaczyca jest niezwykle rzadka, może zakończyć się śmiertelnie, dlatego ważne jest, aby zwracać uwagę na środki zapobiegawcze i mieć świadomość pierwszych oznak infekcji.

Zapobieganie

Obecnie nie ma specyficznej profilaktyki tej choroby. Istnieją tylko zalecenia medyczne, które powinny być przestrzegane przez osoby odwiedzające znane obszary endemiczne z naturalnym ogniskiem infekcji. Polegają na wykorzystaniu przegotowanej wody, obróbce cieplnej mięsa zwierząt, które są potencjalnymi rezerwuarami pasożytów.

Przy najmniejszych objawach możliwego wystąpienia gnatostomozy należy skonsultować się z lekarzem. Tylko w tym przypadku rokowanie na wyzdrowienie będzie korzystne.