Zespół Proteusa: co to jest, przyczyny, objawy, leczenie, rokowanie

Co to jest zespół Proteusa?

Zespół Proteusa - rzadka choroba charakteryzująca się proliferacją różnych tkanek ciała. Przyczyną choroby jest mozaikowa forma mutacji genów AKT1. Nieproporcjonalny, asymetryczny wzrost występuje w postaci mozaiki (tj. okazjonalnego „niejednolitego” wzoru obszarów dotkniętych i nie dotkniętych).

Osoby dotknięte chorobą mogą doświadczać wielu powikłań, które mogą obejmować postępujące malformacje szkieletu, łagodne i złośliwe nowotwory, malformacje naczyń krwionośnych, pęcherzowa choroba płuc i niektóre zmiany skóra. U niektórych osób mogą rozwinąć się stany zagrażające życiu związane z zaburzeniami krzepnięcia, w tym zakrzepicą żył głębokich i zatorowością płucną.

Symptomy i objawy

Zespół Proteusa może wpływać na kości i tkankę łączną, tkankę tłuszczową, skórę, ośrodkowy układ nerwowy i narządy wewnętrzne. Specyficzne objawy i nasilenie różnią się znacznie w zależności od pacjenta. Niektórzy pacjenci mają tylko kilka łagodnych objawów, co utrudnia diagnozę.

Większość dotkniętych chorobą osób rodzi się bez zauważalnych objawów. U niektórych pacjentów może być widoczny przerost mózgu po urodzeniu. Przerost zwykle zaczyna się między 6-18 miesiącem. Poszczególne obszary ciała dotknięte chorobą różnią się znacznie w zależności od pacjenta. Kości, tkanka łączna i tłuszcz są najczęściej dotkniętymi tkankami w organizmie.

Przerost związany z zespołem Proteusa jest nieregularny, nieproporcjonalny i może dotyczyć jednej strony ciała, na przykład tylko jednej stopy. Może wystąpić przerost kości (hiperostoza), który wpływa na czaszkę, kości długie ramion i nóg oraz stopy i dłonie. Przerost choroby jest zwykle poważny i deformuje kości nie do poznania. Kręgosłup może być dotknięty, co powoduje skolioza - stan, w którym kręgosłup jest nieprawidłowo wygięty. Postępujący przerost kości ostatecznie wpływa na stawy, ograniczając zakres ruchu. Ostatecznie dotknięty staw może znacznie przerosnąć i stać się nieruchomy.

W dzieciństwie u pacjentów mogą rozwinąć się nieprawidłowe stany skóry, w tym zlokalizowane obszary znacznego nadmiernego wzrostu tkanki tłuszczowej, zwłaszcza brzucha lub rąk i nóg. W niektórych przypadkach łagodne nowotwory składające się z tkanki tłuszczowej (tłuszczaki). Oprócz nadmiernego przerostu tkanki tłuszczowej u niektórych pacjentów dochodzi do zaniku tkanki tłuszczowej, zwłaszcza w okolicy klatki piersiowej.

U dotkniętych chorobą dzieci może również rozwinąć się wypukła, brodawkowata zmiana (naskórkowa znamię), zwykle szorstki i ciemnobrązowy lub brązowo-czarny. Znamię naskórkowe może być obecne przy urodzeniu. Może wystąpić kolejna zmiana skórna znana jako znamiona tkanki łącznej opon mózgowych. Ta wolno rozwijająca się zmiana występuje najczęściej na stopach, a rzadziej na dłoniach. Jest nieobecny przy urodzeniu i składa się z pogrubionej, nienormalnie gęstej tkanki podskórnej. Na skórze mogą tworzyć się głębokie bruzdy.

W zespole Proteusa często występują różne wady rozwojowe naczyń krwionośnych (malformacje naczyniowe). Może to dotyczyć naczyń włosowatych, żył i naczyń limfatycznych. Kapilary to maleńkie naczynia krwionośne, które łączą tętnice i żyły. Żyły to naczynia krwionośne, które przenoszą krew do serca. Naczynia limfatyczne są częścią układu limfatycznego, krążącej sieci naczyń, przewodów i węzłów, które filtrują i rozprowadzają pewne bogate w białko płyny (limfy) i komórki krwi ciało.

Osoby z zespołem Proteusa mogą być zagrożone zakrzepami krwi w nogach, stanem znanym jako zakrzepica żył głębokich kończyn dolnych. Nogi mogą stać się bolesne i opuchnięte, a naczynia krwionośne w nogach mogą się wyraźnie powiększyć. W niektórych przypadkach część skrzepu krwi może oderwać się i przemieszczać krwiobiegiem do płuc, gdzie może powodować zatorowość płucna. Zator tętnicy płucnej — skrzep utknięty w tętnicy płucnej, który może potencjalnie spowodować duszność, nagły ból w klatce piersiowej, wyniszczenie lub zagrażające życiu powikłania, takie jak wysokie ciśnienie krwi w tętnicy płucnej (nadciśnienie płucne).

W zespole Proteusa mogą wystąpić dodatkowe objawy, w tym nieprawidłowe powiększenie niektórych narządów wewnętrznych, takie jak: śledziona, grasica, okrężnica i inne tkanki.

Pacjenci mają również predyspozycje do rozwoju wielu różnych nowotworów, z których większość jest łagodna. Nowotwory najczęściej związane z chorobą to obustronne torbielakogruczolaki jajnika, grupa rzadkich guzów gruczołów ślinowych znanych jako gruczolaki jednokształtne i oponiaki.

Mniej powszechne objawy zespołu obejmują wady rozwojowe ośrodkowego układu nerwowego, na przykład przerost połowy mózgu (hemimegalencefalia). Niektórzy pacjenci mogą mieć upośledzenie umysłowe i również zgłaszano ich przypadki padaczka. Osoby z tymi nieprawidłowościami mogą również mieć wyraźne rysy twarzy, w tym wydłużoną twarz. zdjęcie powyżej), opadające fałdy powiek (szczeliny oczne), opadające powieki (opadanie powiek), niski grzbiet nosa, szerokie nozdrza i długa wąska głowa (dolichocefalia). Przyczyna powiązania nieprawidłowości neurologicznych i twarzy jest nieznana.

U niektórych osób z zespołem Proteusa mogą wystąpić torbiele choroba płuc, choroba nerek lub dróg moczowycha także patologie oczu, takie jak zez lub łagodne torbiele lub guzy gałek ocznych (torbiele nadgałkowe lub dermoidy).

Powoduje

Zespół Proteus jest spowodowany mutacją w genie regulującym wzrost zwanym AKT1, który występuje po zapłodnieniu zarodka (mutacja somatyczna). Pacjenci mają niektóre komórki z prawidłową kopią tego genu regulatorowego i niektóre komórki z nieprawidłowym genem (mozaicyzm). Różnorodność objawów związanych z chorobą jest częściowo spowodowana stosunkiem zdrowych i nieprawidłowych (nieprawidłowych) komórek. Kiedy wszystkie komórki mają patologiczny gen, stan ten jest niezgodny z życiem. Naukowcy uważają, że ta mutacja somatyczna występuje przypadkowo bez wyraźnego powodu (sporadycznie).

Niektórzy badacze przypisują podgrupę pacjentów z zespołem Proteus mutacji genu PTENznajduje się na chromosomie 10. Doprowadziło to do dezorientacji pacjentów. Inni badacze uważają, że ci pacjenci, choć pod pewnymi względami podobni do osób z zespołem Proteusa, nie spełniają pewnych kryteriów diagnostycznych. Ten tak zwany zespół Proteusa to zupełnie inna choroba. U żadnego z pacjentów z jednoznacznie potwierdzonym zespołem Proteus nie stwierdzono mutacji genu PTEN.

Dotknięte populacje

Zespół Proteusa to niezwykle rzadka choroba. W literaturze medycznej opisano około 200 pacjentów i wydaje się, że choroba dotyka ludzi wszystkich grup etnicznych i rasowych. Jednak naukowcy z dużym doświadczeniem w leczeniu zespołu Proteusa zbadali tych pacjentów i ustalili, że tylko mniej niż 100 osób spełnia ścisłe kryteria diagnostyczne choroby.

Ponieważ diagnoza choroby jest tak trudna, niektórzy ludzie mogą nie zostać zdiagnozowani w tym czasie. jak inni mogą zostać błędnie zdiagnozowani, gdy mają inną chorobę zamiast tej choroby. Dlatego niezwykle trudno jest określić rzeczywistą częstość występowania zaburzenia w populacji ogólnej.

Zespół Proteusa częściej dotyka mężczyzn niż kobiety. Zostało to po raz pierwszy opisane w literaturze medycznej w 1979 roku. Naukowcy uważają teraz, że Joseph Merrick, którego życie sfilmowano w filmie „Człowiek słoń”, cierpiał na zespół Proteusa, a nie na nerwiakowłókniakowatość, jak wcześniej sądzono.

Zaburzenia związane z objawami

Objawy następujących stanów mogą być podobne do objawów zespołu Proteusa. Porównania mogą być przydatne w diagnostyce różnicowej.

• Zespół przerostu połowiczego – mnogiej lipomatozy - rzadka choroba charakteryzująca się rozwojem wielu łagodnych guzów składających się z tkanki tłuszczowej (tłuszczaków) i nieprawidłowe powiększenie jednej strony lub struktury ciała (hemihiperplazja), skutkujące nierównym (asymetrycznym) wzrost. Hemihiperplasia może wskazywać na asymetrię tylko między jedną kończyną a drugą lub między jedną połówką ciała a drugą. Hemihiperplasia może być umiarkowanie postępująca. Przyczyną choroby jest zwykle mutacja genu somatycznego PIK3CA.
• Lipomatoza mózgowo-czaszkowo-skórna - niezwykle rzadka choroba charakteryzująca się nieprawidłowościami oka, nieprawidłowościami skórnymi, w tym guzami tkanki tłuszczowej (tłuszczakami), wpływający na skórę głowy i ośrodkowy układ nerwowy oraz zmiany skórne składające się z nieprawidłowo rozwiniętej tkanki łącznej (tkanki łącznej) znamiona). Specyficzne objawy różnią się znacznie w zależności od pacjenta. Niektórzy ludzie mają normalną inteligencję, inni mogą mieć upośledzenie umysłowe. Niektóre osoby się zarejestrowały padaczka i torbiele porencefaliczne. Mogą również występować dodatkowe objawy. Chociaż wcześniej sądzono, że tłuszczakowatość mózgu i czaszkowo-skórna jest formą zespołu Proteus ograniczoną do głowy i szyi, naukowcy niedawno zdefiniowali bardziej szczegółowe kryteria choroby i wydaje się, że ta choroba różni się od zespołu Odmieniec. Wielu pacjentów z tym zaburzeniem ma mutacje mozaikowe w genie zwanym FGFR1.
• Zespół Klippel-Trenone - rzadki stan obecny przy urodzeniu (wrodzony), charakteryzujący się obecnością malformacji naczyń włosowatych (plamy porto lub znamię płonące) na skórze ramię lub noga powstające z nadmiernego wzrostu (przerost) tkanek miękkich i kości tej nogi i/lub ramienia (kończyn) oraz żylaków (żylaków zniekształcenie). Niektóre osoby dotknięte chorobą mają również nieprawidłowości limfatyczne w dotkniętej chorobą kończynie. U osób z tym schorzeniem przerost ten zwykle dotyczy jednej kończyny lub jednej strony ciała (przerost połowiczy). Objawy i oznaki związane z zaburzeniem mogą różnić się zakresem i nasileniem w zależności od pacjenta. Zespół Klippel-Trenone jest zwykle spowodowany mutacją mozaikową PIK3CA i jest częścią spektrum nadmiernego wzrostu związanego z PIK3CA.
• Zespół Maffucciego - rzadkie zaburzenie genetyczne charakteryzujące się łagodnymi naroślami chrząstki (enchondroma), deformacjami szkieletu i ciemnoczerwonymi plamami skóra o nieregularnym kształcie wynikająca z łagodnych nowotworów na skórze (skóra), składająca się z mas naczyń krwionośnych (naczyniaki). Enchondromy najczęściej występują w niektórych kościach (paliczkach) dłoni i stóp. Wady rozwojowe szkieletu mogą obejmować nieproporcjonalną długość nóg i/lub nieprawidłowe skrzywienie kręgosłupa z boku na bok (skolioza). Dla wielu osób kości łatwo się łamią. U większości ludzi naczyniaki pojawiają się przy urodzeniu lub we wczesnym dzieciństwie i mogą się rozwijać. Zespół Maffucci jest dziedziczony w sposób autosomalny dominujący.

Diagnostyka

Diagnozę zespołu Proteus stawia się na podstawie opublikowanych klinicznych kryteriów diagnostycznych i testów molekularnych. Potwierdzenie diagnozy może być trudne, a interpretacja klinicznych kryteriów diagnostycznych niejednoznaczna. Identyfikacja przyczynowej mutacji genów AKT1 Diagnostyka molekularna może na to pozwolić, chociaż może to również stanowić wyzwanie. Zmiana genu jest rzadko obecna we krwi i dlatego diagnostyczne testy DNA powinny być zwykle wykonywane na biopsjach zaatakowanej tkanki.

Inne metody diagnostyczne, które można zastosować w ocenie, mogą obejmować zwykłe prześwietlenia, tomografię komputerową (CT) w celu wykrycia uszkodzenia czaszki, tomografia komputerowa wysokiej rozdzielczości do torbieli płuc i rezonans magnetyczny (MRI) mózgu, jamy brzusznej, miednicy i odnóża. Ultrasonografia służy do wykrywania narośli moszny lub jajników oraz oceny zakrzepicy żył głębokich.

Zabiegi standardowe

Leczenie zespołu Proteus ma na celu wyeliminowanie specyficznych objawów, które pojawiają się u każdej osoby. Zazwyczaj konieczne są liczne zabiegi ortopedyczne, aby spróbować kontrolować szybki wzrost związany z zespołem Proteus. Operacja może być konieczna, gdy nadmierny wzrost upośledza funkcję stawów, skoliozę lub deformacje kątowe. Wskazany może być zabieg chirurgiczny w celu zmniejszenia przerośniętej tkanki lub części ciała. Epifizjoza (usunięcie lub ablacja płytek wzrostu w kościach) może być szczególnie użyteczna w zapobieganiu lub leczeniu przerostu szkieletu w zespole.

Pacjentów z zespołem Proteus poddawanych zabiegom chirurgicznym należy ściśle monitorować, ponieważ zabieg chirurgiczny może predysponować ofiary do zakrzepicy żył głębokich. Podczas zabiegu chirurgicznego należy rozważyć zapobieganie powstawaniu zakrzepów krwi w przypadku: zapobieganie tworzeniu się zakrzepów krwi (profilaktyka przeciwzakrzepowa) lub leczenie zakrzepów krwi po ich wystąpieniu Edukacja.

Poradnictwo genetyczne zalecane jest pacjentom i ich rodzinom. Inne terapie są objawowe i podtrzymujące.

Prognoza

Rokowanie różni się w zależności od ciężkości powikłań.