Zatrucie ołowiem: oznaki i objawy, przyczyny, leczenie, rokowanie

informacje ogólne

Zatrucie ołowiem (pionowość, saturnizm) to rodzaj upojenia metalami, spowodowany dostaniem się ołowiu do organizmu. Mózg jest najbardziej wrażliwy. Zatrucie może wystąpić w wyniku spożycia farby ołowiowej i użycia importowanej zastawy stołowej glazurowanej ołowiem. Bardzo wysoki poziom ołowiu we krwi może powodować zmiany osobowości, bóle głowy, utratę nadwrażliwość, osłabienie, metaliczny posmak w ustach, utrata koordynacji podczas chodzenia, problemy z trawienie i anemia. Diagnoza opiera się na objawach i wynikach badań krwi. Testowanie wody pitnej, ceramiki i farby w domu pod kątem ołowiu może pomóc w identyfikacji potencjalnych źródeł zatrucia ołowiem. Leczenie polega na wyeliminowaniu czynników zatrucia oraz usunięciu ołowiu z organizmu.

Zakaz stosowania farb zawierających pigmenty ołowiowe (w USA w 1978) i benzyny ołowiowej (w USA w 1986 do 2011). na całym świecie, z wyjątkiem 6 krajów rozwijających się) doprowadziło do tego, że zatrucie ołowiem stało się znacznie mniej powszechne.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Zatrucie ołowiem zwykle następuje bezpośrednio przez połknięcie (połknięcie) metalu. Zwykle w następujących przypadkach:

• z dziećmi mieszkającymi w starych domach z łuszczącą się farbą ołowianą lub ołowianymi rurami;
• podczas remontu domu, kiedy w powietrzu remontowanego pomieszczenia pojawia się duża ilość ołowiu w postaci drobinek farby usuniętych z powierzchni przygotowanych do malowania. Małe dzieci często wciągają do ust rozdrobnioną farbę, zwłaszcza podczas remontów, a to może wystarczyć, aby wywołać objawy zatrucia ołowiem. Rury ołowiane stosowane w zbiornikach wodno-kanalizacyjnych mogą wypłukiwać ołów do wody, która następnie spływa do kranu.

Istnieją inne źródła zatrucia ołowiem:

• Ołów znajduje się również w niektórych glazurach. Ceramiczne dzbanki, filiżanki i talerze pokryte tym szkliwem mogą uwalniać metal, zwłaszcza jeśli wejdą w kontakt z substancjami kwaśnymi (takimi jak owoce, cola, pomidory, wino i cydr).
• Możliwe źródła to bimber i tradycyjne leki z dużą zawartością ołowiu.
• Czasami przedmioty innych firm zawierające ołów (takie jak kule, haczyki do zasłon lub obciążniki wędkarskie) dostaną się do żołądka lub tkanek. Kule trafiające w określone tkanki miękkie mogą zwiększać stężenie ołowiu we krwi, ale proces ten trwa wiele lat.
• Zawodowe zatrucie ołowiem może wystąpić podczas produkcji i utylizacji baterii, gdy brązowienie, produkcja mosiądzu, szkła, cięcie rur, lutowanie i spawanie, wytapianie rudy czy obróbka ceramiki lub pigmenty.
• Niektóre kosmetyki ludowe oraz importowane preparaty ziołowe i rośliny lecznicze zawierają ołów i powodują lokalne ogniska zatrucia ołowiem w obszarach o dużym zagęszczeniu imigranci.
• Wdychanie oparów benzyny ołowiowej (gdzie nadal jest wytwarzana) z zamiarem odurzenia mózgu może prowadzić do zatrucia ołowiem.

Ołów oddziałuje na różne części ciała, m.in. mózg, nerwy, nerki, wątroba, krew, przewód pokarmowy i narządy płciowe. Dzieci są szczególnie narażone na zatrucia, ponieważ ołów powoduje największe uszkodzenia rozwijającego się układu nerwowego.

Jeśli stężenie ołowiu we krwi utrzymuje się na wysokim poziomie przez kilka dni, ofiara zwykle ma objawy nagłego uszkodzenia mózgu (encefalopatia). Niższe stężenie ołowiu we krwi przez dłuższy czas powoduje niekiedy uporczywe upośledzenie umysłowe.

Wiesz to…

Dzieci mieszkające w starszych domach powinny być badane pod kątem zatrucia ołowiem, nawet jeśli są bezobjawowe.

Symptomy i objawy

W wielu przypadkach łagodnego zatrucia ołowiem nie występują żadne objawy. Jeśli objawy wystąpią, zwykle rozwijają się one po co najmniej kilku tygodniach. Czasami pojawiają się okresowe zaostrzenia objawów.

Zazwyczaj objawy zatrucia ołowiem obejmują zmiany osobowości, bóle głowy, drętwienie, osłabienie, metaliczny posmak w ustach, utrata koordynacji podczas chodzenia, słaby apetyt, wymioty, zaparcia, skurczowe bóle brzucha, bóle kości lub stawów, wysokie ciśnienie krwi i niedokrwistość. Często dochodzi do bezobjawowego uszkodzenia nerek.

• Małe dzieci narażone na działanie ołowiu mogą stać się humorystyczne, a czas, w którym mogą poświęcić na jedną lekcję lub spędzić w grze, może być stopniowo zmniejszana o kilka tygodni. Następnie może wystąpić nagła encefalopatia, która nasila się w ciągu następnych kilku dni i prowadzi do utrzymujących się ciężkich wymiotów; brak koordynacji i trudności w chodzeniu; dezorientacja; i wreszcie drgawki i śpiączka. Przewlekłe zatrucie ołowiem u dzieci może powodować upośledzenie umysłowe, zaburzenia napadowe, zaburzenia zachowania agresywnego, regresję rozwojową, przewlekłe bóle brzucha i anemię.
• U dorosłych, którzy muszą pracować z ołowiem, objawy (takie jak zmiany osobowości, bóle głowy, bóle w uszkodzenie brzucha i nerwów z drętwieniem i utratą czucia w rękach i nogach) rozwija się po kilku tygodniach lub później. U dorosłych może również wystąpić utrata popędu seksualnego, niepłodność, u mężczyzn - zaburzenie erekcji (impotencja). Encefalopatia występuje rzadko u dorosłych.
• Dzieci i dorośli mogą się rozwijać niedokrwistość.
• W przypadku wdychania oparów benzyny ołowiowej u dzieci i dorosłych, typowym objawom zatrucia ołowiem mogą towarzyszyć objawy psychozy.

Po wyeliminowaniu zewnętrznego narażenia na ołów nasilenie niektórych objawów może się zmniejszyć, ale po wznowieniu narażenia ponownie się zwiększa.

Diagnostyka

Diagnostyka obejmuje:

• analiza poziomów ołowiu we krwi.

Diagnoza zatrucia ołowiem opiera się na objawach i badaniach krwi. Dorośli pracujący z ołowiem potrzebują częstych badań krwi. Dzieci mieszkające na terenach z przewagą starych domów, gdzie jest dużo kruszącej się farby ołowiowej, muszą wykonać badania krwi na obecność ołowiu. U dzieci objawy zatrucia ołowiem są często widoczne na zdjęciach rentgenowskich kości i brzucha.

Leczenie

Leczenie obejmuje:

• zaprzestanie ekspozycji na ołów;
• płukanie jelit (płukanie jelit);
• chelatacja i suplementy mineralne.

Leczenie polega na wyeliminowaniu czynników zatrucia ołowiem i usunięciu ołowiu z organizmu. Jeśli prześwietlenie jamy brzusznej wykaże, że dziecko połknęło obraną farbę ołowianą, otrzymuje specjalne rozwiązanie glikol polietylenowy (doustnie lub przez rurkę wprowadzoną do żołądka), a żołądek i jelita są myte (proces zwany płukanie jelit).

Aby usunąć ołów z organizmu, ofierze przepisuje się leki, które wiążą metal (terapia chelatująca) i wydalają go z moczem. Wszystkie leki usuwające ołów z organizmu działają powoli i mają poważne skutki uboczne.

Suksimer jest jednym z leków stosowanych w terapii chelatującej. W przypadku łagodnego zatrucia ofierze podaje się sukcymer doustny. Cięższe zatrucie ołowiem leczy się w szpitalu za pomocą zastrzyków z leków chelatujących, takich jak dimerkaprol, sukcymer i sól disodowa wersenianu wapnia. Ponieważ leki chelatujące usuwają również z organizmu korzystne minerały – cynk, miedź i żelazo – często przepisuje się ofierze suplementy mineralne.

U wielu dzieci z encefalopatią po leczeniu utrzymuje się trwałe uszkodzenie mózgu w takim czy innym stopniu. Uszkodzenie nerek może być również nieodwracalne.

Zapobieganie

Środki zmniejszające ryzyko zatrucia domowego obejmują regularne czyszczenie, na przykład:

• mycie rąk;
• mycie zabawek i smoczków dla dzieci;
• czyszczenie powierzchni domowych;
• cotygodniowe wycieranie wilgotną szmatką na parapetach, które mogą mieć ślady ołowiu.

Łuszczącą się farbę ołowiową należy usunąć i zamalować. Większe renowacje wewnętrzne, które usuwają całą farbę ołowiową, mogą spowodować większe zanieczyszczenie domu ołowiem, więc najlepiej pozostawić to profesjonalistom. Komercyjne filtry do wody z kranu usuwają prawie cały ołów z wody pitnej.

Dorośli, którzy mają kontakt z pyłem ołowiu podczas pracy, powinni:

• używać odpowiedniego sprzętu ochronnego;
• zmieniaj ubrania i buty przed pójściem do domu;
• weź prysznic przed pójściem spać.

Prognoza

Odwracalność.

Rokowanie zależy od zasięgu i czasu ekspozycji na ołów. Wpływ ołowiu na fizjologię nerek i krwi jest zwykle odwracalny; nie ma wpływu na ośrodkowy układ nerwowy. Chociaż efekty obwodowe u dorosłych często ustępują po zaprzestaniu narażenia na ołów, dane sugerują, że większość ekspozycji ośrodkowego układu nerwowego dziecka na ołów nieodwracalny. Tak więc dzieci z zatruciem ołowiem mogą mieć niekorzystne konsekwencje zdrowotne, poznawcze i behawioralne, które towarzyszą im w wieku dorosłym.

Encefalopatia.

Encefalopatia ołowiowa jest nagłym przypadkiem medycznym i powoduje trwałe uszkodzenie mózgu u 70-80% dotkniętych nią dzieci, nawet tych, które otrzymują najlepsze leczenie. Śmiertelność wśród zatrutych osób, u których doszło do uszkodzenia mózgu, wynosi około 25%, a wśród tych, którzy przeżyli i którzy do czasu rozpoczęcia terapii chelatacyjnej występowały już objawy encefalopatii ołowiowej, około 40% ma uporczywe problemy neurologiczne, takie jak porażenie mózgowe.

Długofalowe konsekwencje.

Narażenie na ołów może również skrócić oczekiwaną długość życia i mieć długoterminowe skutki zdrowotne. Stwierdzono, że śmiertelność z różnych przyczyn jest wyższa u osób z podwyższonym poziomem ołowiu we krwi; należą do nich nowotwory, udar oraz choroba sercajak również ogólny wskaźnik śmiertelności ze wszystkich przyczyn. Ołów jest uważany za potencjalny czynnik rakotwórczy u ludzi na podstawie badań na zwierzętach. Dowody sugerują również, że związane z wiekiem pogorszenie umysłowe i objawy psychiczne korelują z ekspozycją na ołów. Skumulowane narażenie przez dłuższy czas może mieć ważniejszy wpływ na niektóre aspekty zdrowia niż niedawne narażenie. Niektóre skutki zdrowotne, takie jak wysokie ciśnienie krwi, stanowią znaczne ryzyko tylko przy przedłużonej ekspozycji na ołów (ponad rok). Ponadto wykazano, że neurologiczne skutki narażenia na ołów nasilają się i utrzymują u dzieci o niskich dochodach w porównaniu z dziećmi o wyższym statusie ekonomicznym.