Funkcje trzustki w ludzkim ciele: szczegółowe informacje

Trzustka jest jedną z największych w ludzkim ciele. Jego cechą jest zdolność do syntezy hormonów i enzymów (enzymów) niezbędnych do trawienia pokarmu. Dlatego należy do grupy gruczołów wydzielniczych mieszanych.

Trudno przecenić rolę trzustki w organizmie człowieka. Wytwarzane w nim enzymy biorą bezpośredni udział w wymianie głównego źródła energii – węglowodanów. A hormony, które są wytwarzane przez specjalne komórki w ciele narządu, pomagają kontrolować procesy metaboliczne.

Cechy lokalizacji trzustki

Żelazo otrzymało swoją nazwę ze względu na lokalizację. Kiedy człowiek kłamie, jego masa znajduje się tuż pod żołądkiem. Ciało narządu jest podzielone na trzy części - na przykład „ogon” rozciąga się do samej bramy śledziony, idąc w lewo i w górę. Ale większość jest otoczona dwunastnicą (dwunastnicą), która znajduje się pod żołądkiem.

Sam korpus narządu znajduje się w środkowej części nadbrzusza i biegnie w lewo, w kierunku śledziony. Znajduje się na poziomie 1-2 kręgów kręgosłupa lędźwiowego. Tylna część gruczołu styka się z dużymi naczyniami - żyłą główną dolną i aortą.

Struktura organów

Gruczoł dorosłej zdrowej osoby waży około 80-90 g. Jego strukturę można warunkowo podzielić na dwa sposoby - makroskopowy i mikroskopowy. Budowa makroskopowa – cechy morfologii narządu, jego części funkcjonalne. Struktura mikroskopowa implikuje przegląd tkanek gruczołu i określonych komórek.

Elementy makroskopowe obejmują następujące elementy:

• głowa. Jest to największa część organu. Jest w bliskim kontakcie z dwunastnicą, która otacza jej zgięcie. Głowa i reszta narządu są oddzielone specjalnym rowkiem, w którym znajduje się żyła wrotna. W głowie powstaje dodatkowy przewód, który łączy się z głównym i uchodzi do dwunastnicy przez dużą brodawkę dwunastnicy. Jeśli fuzja nie nastąpi, wchodzi do jamy jelitowej przez małą brodawkę;
• ciało. Różni się trójkątnym wydłużonym kształtem, w którym wskazana jest przednia, tylna i dolna powierzchnia;
• ogon. Ma wyraźny stożkowy kształt. Skierowany w górę iw lewo, sięgający po śledzionę. To w ogonie powstaje duży przewód Wirsunga, wzdłuż którego porusza się sok trzustkowy zawierający enzymy.
  

  Przewody trzustkowe

Tkanka narządowa pokryta jest z zewnątrz gęstą kapsułką tkanki łącznej. Pomaga to chronić gruczoł przed możliwymi uszkodzeniami i zapobiega przedostawaniu się enzymów do jamy brzusznej.

Główna tkanka gruczołowa składa się z zrazików, które są oddzielone pasmami tkanki łącznej. W tych pasmach znajdują się naczynia, które odżywiają tkankę gruczołową i nerwy.

Sok trzustkowy porusza się po kilku rodzajach przewodów:

• przestępny;
• międzypłatkowy;
• wewnątrzzrazikowe;
• wspólny kanał.
  

  Struktura zewnątrzwydzielniczej trzustki

Ten ostatni łączy pierwsze trzy rodzaje kanałów. Po nich transportowany jest sok trzustkowy. Jest produkowany w tzw. acini - zaokrąglonych formacjach składających się z komórek gruczołowych.

Wysepki Langerhans znajdują się pomiędzy acini. Nie zawierają kanalików, a budowa ich komórek różni się od gruczołowych. Wysepki Langerhansa zbudowane są z wyspecjalizowanych komórek - insulocytów, w których wytwarzane są określone hormony. Substancje te dostają się do ogólnego krwiobiegu przez naczynia włosowate, gdzie oddziałują na całe ciało.

Istnieją dwa główne typy komórek, które syntetyzują określone hormony:

• komórki α wytwarzają glukagon;
• Komórki β produkują insulinę – najważniejszy składnik biorący udział w metabolizmie energetycznym.

Istnieją również komórki delta i komórki PP, których główną funkcją jest synteza hormonów regulujących głód i polipeptydu trzustkowego.

Uwaga! Tkanka gruczołowa syntetyzuje agresywne enzymy, których działanie ma na celu rozkład składników odżywczych. Dlatego podczas inwazyjnych zabiegów diagnostycznych, takich jak punkcja, zaleca się zachowanie najwyższej ostrożności.

Główne funkcje

Trzustka nazywana jest gruczołem wydzielniczym mieszanym, ponieważ syntetyzuje hormony, które trafiają bezpośrednio do krwioobiegu oraz typowe enzymy biorące udział w procesie trawienia.

Udział w procesie trawienia

Ten rodzaj funkcji jest również nazywany zewnątrzwydzielniczym, ponieważ zsyntetyzowana substancja dostaje się do innych narządów, z pominięciem krwioobiegu. Produktem tej działalności jest sok trzustkowy. Zawiera szereg enzymów, które są bezpośrednio zaangażowane w rozkład złożonych związków w żywności na prostsze.

Główne enzymy wytwarzane w trzustce to trypsy, lipaza i alfa-amylaza.

1. Trypsyna. Enzym, który rozkłada cząsteczki białka na łatwo przyswajalne aminokwasy. Początkowo produkowany jest w formie nieaktywnej - trypsynogenu. Pod wpływem enzymu enterokinazy, który znajduje się w śluzie ciemieniowym dwunastnicy, trypsynogen zmienia się w formę aktywną. To na podstawie poziomu trypsyny lekarz może określić, czy występuje zmiana zapalna gruczołu - zapalenie trzustki.
   

   Model przestrzenny trypsyny

2. Lipaza. Specjalny enzym rozkładający tłuszcze na prostsze kwasy tłuszczowe. W narządzie jest początkowo syntetyzowany w postaci nieaktywnej – prolipazy. Pod wpływem żółci i innych enzymów zmienia się w lipazę. Enzym ten jest niezbędny w metabolizmie tłuszczów, regulacji poziomu witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Jest syntetyzowany nie tylko przez trzustkę, ale także wątrobę i jelita. Każdy narząd syntetyzuje swój własny rodzaj lipazy, który rozkłada określoną grupę tłuszczów.
   

   Lipaza trzustkowa

3. Amylasa. Sok trzustkowy zawiera α-amylazę. Bierze udział w rozkładzie węglowodanów złożonych na łatwo przyswajalną glukozę. Główna ilość amylazy jest syntetyzowana przez trzustkę, ale część tego enzymu jest nadal wytwarzana przez gruczoły ślinowe.
   Interesujący fakt! Działanie amylazy można sprawdzić wizualnie przeżuwając przez chwilę kawałek chleba. Skrobia w kompozycji zaczyna się rozkładać do glukozy, co nadaje pieczywu słodkawy smak.
   

   Struktura molekularna alfa-amylazy

Tabela. Szczegółowy opis ludzkich enzymów trzustkowych.

Enzym	Strona syntezy	Rozszczepialne substancje	Oznaki naruszeń poziomu
Trypsyna	Komórki zewnątrzwydzielnicze trzustki. Powstaje w postaci trypsynogenu, ale pod wpływem enterokinazy zamienia się w formę aktywną. Zsyntetyzowany w komórkach groniastych.	Cząsteczki białka. Aktywuje również enzymy wytwarzane przez gruczoł do stanu aktywnego - enzymów.	Aktywacja enzymów rozpoczyna się w tkankach trzustki, co prowadzi do obrzęku i stopniowej martwicy tkanek gruczołu.
Lipaza	Prolipaza jest syntetyzowana w komórkach gruczołowych trzustki. Przekształca się w formę aktywną pod wpływem enzymów żółciowych i kolipazy.	Trójglicerydy, witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (A, E, D, K), wielonienasycone kwasy tłuszczowe.	Zwiększenie objętości i zawartości tłuszczu w kale. Pojawienie się zgniłego zapachu i przebarwienie stolca na brudnoszary.
alfa-amylaza	Komórki groniaste trzustki.	Rozkłada polisacharydy (skrobię) na oligosacharydy i monosacharydy. Jego aktywność jest bezpośrednio zależna od jonów wapnia.	Uczucie ciężkości w żołądku, pojawienie się wzdęć, niejednorodność kału. Taboret może mieć piankową konsystencję.

Sok trzustkowy bierze udział nie tylko w rozkładaniu pokarmu. Neutralizuje kwaśne masy pokarmowe, które przemieszczają się z żołądka do jelit. Dla normalnego funkcjonowania enzymów w jelicie utrzymywane jest neutralne środowisko. Uwalnianie soku nie odbywa się w sposób ciągły, zależy bezpośrednio od przyjmowanego pokarmu. Aby aktywować syntezę soku trzustkowego, wymagany jest wpływ takich czynników:

• odruch warunkowy podrażnienie pokarmem - jego smak, zapach;
  

  Zapach jedzenia jest bodźcem odruchowym do produkcji soku trzustkowego

• bezwarunkowe odruchowe podrażnienie przewodu pokarmowego - proces żucia i połykania mas pokarmowych;
• rozciąganie ścian żołądka z jedzeniem;
• hormonalne działanie sekretyny i pankreozyminy, które zaczynają być aktywnie wytwarzane w odpowiedzi na przyjmowanie kwasu solnego z żołądka do dwunastnicy.
  

  Sekretyna hormonalna

Udział w metabolizmie hormonalnym

Rolę endokrynną trzustki pełnią hormony syntetyzowane przez komórki tzw. wysp Langerhansa. Poniżej znajduje się lista tych hormonów.

1. Insulina. Najważniejszy hormon regulujący metabolizm glukozy w organizmie. Od jego działania zależy, czy glukoza zostanie wchłonięta przez komórki mięśni i tkanki tłuszczowej. Ten monosacharyd jest przekształcany w glikogen, który jest magazynowany w komórkach mięśniowych i wątrobowych. Glikogen to „rezerwa energii”, która jest zużywana w razie potrzeby. Gdy poziom insuliny jest niski, magazynowanie glikogenu jest upośledzone, co może prowadzić do wysokiego poziomu cukru we krwi i rozwoju cukrzycy typu I lub typu II.
   

   Struktura insuliny

2. Glukagon. Hormon ten charakteryzuje się odwrotnym działaniem insuliny - przy jej udziale następuje rozszczepienie cząsteczek glikogenu na glukozę. To właśnie glukagon aktywuje szybki wzrost poziomu cukru we krwi w sytuacjach stresowych, wywołując reakcję zwaną „walcz lub uciekaj”. Te dwie substancje wraz z insuliną regulują gospodarkę węglowodanową całego organizmu.
   

   Struktura glukagonu

3. Somatostatyna. Hormon neutralizujący działanie hormonu wzrostu wytwarzanego przez podwzgórze. Jest często stosowany w celu zahamowania wzrostu nowotworów. Neutralizuje działanie hormonów peptydowych i serotoniny.
   

   Wzór strukturalny somatostatyny

Niektóre patologie, na przykład cukrzyca, mogą wystąpić nie tylko na tle obniżenia poziomu hormonów trzustkowych, ale także w wyniku naruszenia asymilacji tych substancji. Na przykład cukrzyca typu I charakteryzuje się naruszeniem aktywności układu odpornościowego, gdy organizm zaczyna syntetyzować przeciwciała, które atakują tkankę gruczołu. W tym przypadku następuje zniszczenie komórek wysepek Langerhansa, któremu towarzyszy spadek poziomu insuliny. Zabieg ma na celu uzupełnienie poziomu hormonów.

Cukrzyca typu II występuje, gdy komórki tracą wrażliwość na insulinę. Komórki są przesycone składnikami odżywczymi i dlatego przestają na nie reagować. W tym przypadku wysepki Langerhansa zaczynają syntetyzować coraz więcej insuliny, co prowadzi do wzrostu poziomu cukru we krwi. Leczenie cukrzycy typu II polega na przyjmowaniu leków obniżających poziom cukru we krwi.

Objawy, na które należy uważać

Najczęstszą przyczyną dysfunkcji trzustki jest nieprzestrzeganie zaleceń dietetycznych. Wynikiem patologii narządów może być zmiana ilości enzymów lub naruszenie tła hormonalnego. Główne objawy towarzyszące zaburzeniom czynności trzustki to:

• dyskomfort i ból w lewym podżebrzu, które promieniują w kierunku pleców;
• ból żołądka, któremu towarzyszą nudności i wymioty (podczas gdy wymioty mogą mieć gorzki lub kwaśny smak);
• zmniejszenie intensywności dyskomfortu i bólu podczas skurczu mięśni brzucha;
• brak odpowiedzi na leki przeciwbólowe.
  

  Leki przeciwbólowe

Najczęściej dochodzi do takich naruszeń narządu:

• zapalenie trzustki - zapalenie trzustki;
• cukrzyca typu I i II - zmiana równowagi i procesu przyswajania hormonów gruczołu;
• cysty - łagodne nowotwory w tkance narządowej;
• przetoki - uszkodzenie tkanki gruczołowej, przez które sok trzustkowy i enzymy mogą dostać się do jamy brzusznej;
• nowotwory złośliwe.
  

  Guz trzustki człowieka na USG

Notatka! Tylko lekarz prowadzący może dokładnie ustalić diagnozę. Aby to zrobić, musi przeprowadzić wywiad, zbadać pacjenta i przeprowadzić niezbędne testy.

Do którego lekarza mam się udać?

Gastroenterolog zajmuje się leczeniem chorób trzustki, jeśli patologia wpływa na funkcję przewodu pokarmowego. W przypadku braku równowagi hormonalnej w leczenie zaangażowany jest endokrynolog.

Aby utrzymać normalną aktywność trzustki, wystarczy przestrzegać zasad dobrego odżywiania i nie nadużywać alkoholu. Ponieważ ten mały narząd reguluje ważną część przemiany materii, znacznie łatwiej jest zapobiegać zaburzeniom jego działania niż leczyć.

Wideo - Funkcje trzustki w ludzkim ciele